ΙΣΤΟΡΙΑ | ΧΩΡΙΑ | ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ | ΠΑΡΑΛΙΕΣ | ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ- ΓΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ

ΙΣΤΟΡΙΑ

Η Τήνος πήρε το όνομά της κατά μία εκδοχή από τον πρώτο της ηγεμόνα τον Τήνο ενώ κατά μια άλλη από την φοινικική λέξη τανώθ που σημαίνει φίδι.

Η ιστορία του νησιού χάνεται στα βάθη των χιλιετιών καθώς υπάρχουν δείγματα της Νεολιθικής Εποχής (περιοχή Βρυόκαστρο) αλλά καί δείγματα του Μυκηναϊκού Πολιτισμού (θολωτός τάφος στην περιοχή Μαρλάς).

Από τον 6ο αιώνα π.Χ στην Τήνο λάτρευαν τον θεό Ποσειδώνα και την Θεά Αμφιτρίτη Στον ναό τους, ο οποίος ήταν περίλαμπρος, με θέατρο, εστιατόρια, πηγές και ιερά, έπρεπε να σταματήσουν, προκειμένου να εξαγνιστούν, όσοι ταξίδευαν για την Δήλο. Το λιμάνι βρισκόταν απέναντι σχεδόν από την είσοδο του ναού. Είναι γνωστό επίσης ότι λάτρευαν και τον θεό Διόνυσο, σε ναό που βρισκόταν στο σημείο που είναι σήμερα ο ναός της Ευαγγελίστριας.

μουσειο μαρμαρο (1)
Μουσείο Μαρμάρου

Για την περίοδο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και του Βυζαντίου δεν έχουμε πολλές πληροφορίες. Το 1207 η Τήνος κατακτάται από τους Ενετούς ευγενείς Andrea και Ieremia Gyzi. Η οικογένειά τους κυριαρχεί στο νησί μέχρι το 1390 και μετά η Τήνος περνάει στην Βενετία μέχρι και το 1715.

Διακόσιες περίπου οικογένειες ευγενών ζουν στο κάστρο του Εξωμβούργου (Κάστρο της Αγίας Ελένης) και επηρρεάζουν σημαντικά την φυσιογνωμία της Τήνου όσον αφορά στην αρχιτεκτονική, το δόγμα, τα ήθη και τα έθιμα που πολλά από αυτά παραμένουν έως σήμερα.

exombourgo_olfert_dapper_1688
Το κάστρο του Εξωμβούργου

Το 1715 την σκυτάλη παίρνουν οι Οθωμανοί καθώς το κάστρο παραδίδεται με προδοσία απο τον Βενετό φρούραρχο Βάλβι και πυρπολείται. Η αλλαγή που επέρχεται είναι τεράστια καθώς οι Οθωμανοί παρέχουν εμπορική και θρησκευτική ελευθερία στους κατοίκους με αποτέλεσμα να ανθίσει οικονομικά το νησί και να κτιστούν πολλά από τα 750 και πλέον ξωκκλήσια. Επίσης αλλάζει σταδιακά η αναλογία καθολικών και ορθοδόξων.

Το 1821 η Τήνος παίρνει μέρος στην Ελληνική Επανάσταση ξεκινώντας από τον Πύργο και γίνεται κομμάτι του πρώτου Ελληνικού Κράτους το 1830 μαζί με τις υπόλοιπες Κυκλάδες. Δύσκολα χρόνια για το νησί από το 1850 έως και το 1950, περίπου 100 χρόνια, κατά τα οποία οι γυναίκες κυρίως των χωριών ξενιτεύονται απο πολύ μικρές ως υπηρέτριες ή τροφοί στην Σμύρνη και στην Κωνσταντινούπολη.

Μετά το 1970 αρχίζει σταδιακά η ανάπτυξη του νησιού μέσω του τουρισμού.

Σημαντικός σταθμός στην ιστορία της Τήνου είναι η εύρεση της εικόνας του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου στις 30 Ιανουαρίου 1823 μετά το όραμα της μοναχής Πελαγίας στις 23 Ιουλίου 1822.

diakosmitiko

ΧΩΡΙΑ

64 κατοικημένα και ακατοίκητα  χωριά- αρχιτεκτονικά αριστουργήματα, διάσπαρτα σε όλο το νησί.

Πύργος, Καρδιανή, Στενή, Φαλατάδος, Αρνάδος, Δυό Χωριά, Κώμη, Καλλονή, Τριπόταμος, Βωλάξ…. Μικρά και μεγάλα, να περπατάς και να χάνεσαι σε άλλες εποχές.

Μεσαιωνικοί οικισμοί χτισμένοι στα χνάρια παλαιότερων ζωντανεύουν από την μυρωδιά των βασιλικών, τα  χρώματα των λουλουδιών, τον ήχο του αέρα που φυσά και την φιγούρα της γυναίκας που θα σε κεράσει μια ρακή, παστέλι στο λεμονόφυλλο, συκαλάκι ξερό.

diakosmitiko

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

Οικισμοί

tiniako spiti_kolazΠροσανατολισμένο στο Νότο ώστε να προστατεύεται από τον Βοριά και να εκμεταλλεύεται τον ήλιο, φτιαγμένο από πέτρα με τοίχους 60-80 εκ και μικρά ανοίγματα, το Τηνιακό σπίτι αποτελείται από την σάλα γύρω από την οποία βρίσκονται οι δύο κρεβατοκάμαρες στον βορρά και η κουζίνα ανατολικά.

Το κατώι (κάτω όροφος) ήταν αποθηκευτικός χώρος. Τα σπίτια είναι κυβόσχημα και μικρά με διαστάσεις στο μέτρο του ανθρώπου.

Ενώνονται μεταξύ τους δημιουργώντας δαιδαλώδεις διαδρομές, καταφύγιο για να προστατέψουν τους κατοίκους από τις επιδρομές των πειρατών. Γι αυτό εξάλλου όλα τα χωριά είναι ψηλά στα βουνά της Τήνου, μακριά από την θάλασσα.

Ύπαιθρος

Η ανθρώπινη παρέμβαση είναι εμφανής παντού. Εκατοντάδες χρόνια πριν φτιάχτηκαν οι ξερολιθιές που απλώνονται σε όλη την Τήνο. Κελιά (αγροικίες), ντάμια (πετρόκτιστα υπόστεγα) για τα ζώα κτίστηκαν παντού. Μικρά εκκλησάκια, περίπου επτακόσια πενήντα, στολίζουν την ενδοχώρα. Ξεχωρίζουν με το λευκό τους και πολλά από αυτά κρύβουν ανεκτίμητα εκκλησιαστικά κειμήλια, εξαιρετικά δείγματα βυζαντινής και ενετικής τέχνης.

Σήμα κατατεθέν όμως της Τήνου είναι οι περιστεριώνες. Προνόμιο των Ενετών, η εκτροφή των περιστεριών οδήγησε στην ανέγερση αυτών των μεγάλων κύβων, τους οποίους ο Τηνιακός τεχνίτης στόλισε με απαράμιλλη τέχνη, δημιουργώντας μοναδικά μοτίβα. Κάθε ένας περιστεριώνας είναι μοναδικός ακριβώς όπως τα δακτυλικά μας αποτυπώματα.

tinos4-thumb-large

diakosmitiko

ΠΑΡΑΛΙΕΣ

Μικρές ή μεγάλες, αμμώδεις ή με βότσαλα και βράχους, όλες δίνουν την ευκαιρία για χαλάρωση και απόλαυση του καλοκαιρινού ήλιου των Κυκλάδων.

AgiosSostis
Άγιος Σώστης

Σταυρός. Το λιμάνι των Ενετών πεντακόσια μέτρα από το ιερό του Ποσειδώνα και της Αμφιτρίτης.

σταυρος 1
Παραλία Σταυρός

Άγιος Φωκάς. Δύο χιλιόμετρα παραλία που απλώνεται απέναντι από τη Δήλο με beach bars  και ταβερνούλες. Εδώ και ένα χρόνο η careta careta την επέλεξε για να γεννήσει τα μικρά της[άγιος φωκάς].

αγιος φωκας
Άγιος Φωκάς

Κολυμπήθρα. Δύο παραλίες, η μικρή για παιχνίδια στην άμμο και η μεγάλη για extreme sports.

(5)α
Κολυμπήθρα

Λιβάδα. Άγρια ομορφιά περικυκλωμένη από ογκόλιθους, ιδανική για να τη θαυμάζεις όταν ο βοριάς φυσάει δυνατά[λιβάδα].

λειβαδα
Λιβάδα

Μαλί, Κουμελάς. Άγριοι μοναχικοί βράχοι αναδύονται μέσα από τα διάφανα νερά του Αιγαίου, ιδανικοί κρυψώνες για σπάνια θαλασσοπούλια και φώκιες monachus monachus

(18)
Κουμελάς

diakosmitiko

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ – ΓΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ

03Chalepas-Sleeping-Female-Figure

Ένας αγαπημένος φίλος είπε στην γυναίκα του όταν πρωτοήρθαν στο νησί: “ Αυτοί εδώ τρώνε καλά , εδώ υπάρχει πολιτισμός.” Είναι το φως; Είναι το ανάγλυφο του νησιού με τις απρόσμενες εναλλαγές; Είναι τα υλικά; Το μάρμαρο και η πέτρα που άνοιξαν δρόμους στην φαντασία των ανθρώπων;

περιστεριωνας 4Πήραν το μάρμαρο και το δούλεψαν και αυτό γέννησε τον Δούκα, τον Φιλιππότη, τον Βούλγαρη, τον Σώχο, τον Χαλεπά. Πήραν το φως, τα σχήματα και τα χρώματα και αυτά γέννησαν τον Γύζη, τον Λύτρα, τον ΓαΪτη.
Πήραν την πέτρα και την πελέκησαν και αυτή γέννησε αναρίθμητους λαϊκούς αρχιτέκτονες, δημιουργούς, η συλλογική δουλειά των οποίων μας έδωσε την αρμονία των οικισμών και τα αμέτρητα χιλιόμετρα ξερολιθιάς.

KAPARH (1)Και επειδή η δουλειά ανοίγει την όρεξη , οι κυράδες έπρεπε να μαγειρέψουν, να δημιουργήσουν δηλαδή, παράλληλα και αντίστοιχα με τους άντρες τους. Κι έτσι πήραν το μπουμπούκι από την κάππαρη, το λουλούδι από την αγκινάρα, την ζάχαρη από το σταφύλι, το γάλα και το κρέας από τα ζώα τους, τα φρούτα και τα λαχανικά από τους κήπους τους και έφτιαξαν την καπαροσαλάτα, την αγκινάρα του λαδιού, το πετιμέζι, το τυράκι, το πέτρωμα και το καρίκι, την λούζα, το σαλτσίς, τα ξερά σύκα. Και τους γλύκαναν με γλυπτά από ζύμη, τα γλυκά τυροπιτάκια. Αυτός ο τρόπος ζωής, που εκφράζεται και μέσα από τα έθιμα των κατοίκων, αγαπήθηκε και επιλέχθηκε από ανθρώπους από όλον τον κόσμο. Ανάμεσα τους και πολλοί σύγχρονοι καλλιτέχνες που ζουν και δημιουργούν εδώ.

diakosmitiko

Links

Tinos Jazz Festival
Jazz on Tinos
Μουσείο Μαρμαροτεχνίας
Πνευματικό Κέντρο Πανόρμου  Γιαννούλης Χαλεπάς
Φεστιβάλ Δήμου Τήνου
KINONO
Ι.Τ.Η.Π
Tinos World Music Festival